Podejmowanie i odbywanie przez cudzoziemców nauki w polskich szkołach wyższych

Cudzoziemcem, w rozumieniu przepisów prawa polskiego, jest każda osoba nie posiadająca polskiego obywatelstwa.

Osoby, które posiadają jednocześnie polski paszport (obywatelstwo) oraz paszport innego państwa lub kilku innych krajów, są z mocy prawa traktowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jak obywatele polscy.  

Kwestie związane z podejmowaniem i odbywaniem przez cudzoziemców studiów oraz innych form kształcenia, a także uczestniczeniem w badaniach naukowych i pracach rozwojowych w polskich uczelniach rozstrzygają przepisy art. 43 ustawy  z  dnia  27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r.,  poz. 572  z późn. zm.).

Szczegółowe uregulowania związane z podejmowaniem i odbywaniem przez cudzoziemców nauki w trybie i na warunkach innych niż obowiązujące obywateli polskich, określonych w art. 43 ust. 3 i 4 ww. ustawy, zostały zawarte w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 października 2006 r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych(Dz. U. Nr 190, poz. 1406 oraz z 2009 r. Nr 176, poz. 1365).

I. Podejmowanie kształcenia na zasadach obowiązujących obywateli polskich  (art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

1.  Do podejmowania i odbywania kształcenia oraz uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych na zasadach obowiązujących obywateli polskich są uprawnieni:

  • cudzoziemcy, którym udzielono zezwolenia na pobyt stały na  terytorium RP,
  • cudzoziemcy posiadający status uchodźcy nadany w RP,
  • cudzoziemcy korzystający z ochrony czasowej na terytorium RP,
  • pracownicy migrujący, będący obywatelami państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, a także członkowie ich rodzin, jeżeli mieszkają na terytorium RP,
  • cudzoziemcy, którym na terytorium RP udzielono zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskich  na terytorium RP,
  • cudzoziemcy, którym na terytorium RP udzielono zezwolenia na pobyt czasowy, w związku z okolicznością, o której mowa w art. 127, 159 ust. 1 lub art.186 ust.1 pkt 3 lub 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U.  2013, poz. 1650 ) udzielone na terytorium RP,
  • cudzoziemcy, którym udzielono ochrony uzupełniającej na terytorium RP,
  • obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich EFTA - lub Konfederacji Szwajcarskiej i członkowie ich rodzin, posiadający prawo stałego pobytu.

Wymienieni wyżej cudzoziemcy są przyjmowani na kształcenie w drodze postępowania kwalifikacyjnego ustalonego dla kandydatów z polskim obywatelstwem.

Po przyjęciu  na studia nabywają oni prawo do ubiegania się o:

  1. stypendium socjalne i zapomogi,
  2. stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych,
  3. stypendium rektora dla najlepszych studentów,
  4. stypendium ministra za osiągnięcia w nauce,
  5. stypendium ministra za wybitne osiągnięcia i stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe.

Stypendia i zapomogi przysługujące tym osobom są przyznawane i wypłacane tak jak obywatelom polskim, tj. ze środków budżetu państwa przekazywanych uczelniom w ramach dotacji na zadania związane z bezzwrotną pomocą materialną dla studentów i doktorantów.

Jeżeli wymienieni cudzoziemcy uczestniczą w organizowanych przez uczelnie odpłatnych formach kształcenia (np. studia niestacjonarne, studia podyplomowe, zajęcia prowadzone w językach obcych), wówczas ponoszą opłaty za naukę na takich samych warunkach i w takiej samej wysokości jak obywatele Rzeczypospolitej Polskiej.

2.  Nie wymienieni obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) i członkowie ich rodzin, posiadający środki finansowe niezbędne na pokrycie kosztów utrzymania podczas studiów, mogą podejmować studia na zasadach obowiązujących obywateli polskich , z tym że osobom tym nie przysługuje prawo do stypendium socjalnego, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych i zapomóg lub na zasadach innych niż obowiązujące obywateli polskich.

W przypadku przyjęcia ich na studia na zasadach obowiązujących obywateli polskich, mają oni - tak jak studenci i doktoranci z polskim obywatelstwem - prawo do ubiegania się o tzw. Stypendium  rektora (tj. stypendia dla najlepszych studentów, za osiągnięcia w nauce oraz za wybitne osiągnięcia i za wybitne osiągnięcia sportowe).

Cudzoziemcy ci mają także alternatywną możliwość ubiegania się o przyjęcie na studia i odbywania ich w trybie oraz na warunkach innych niż obowiązujące obywateli polskich, tj. na zasadach dotyczących obywateli państw trzecich.

3.  Osoby legitymujące się ważną Kartą Polaka są uprawnione do podejmowania i odbywania studiów (zgodnie z art.43 ust 5 a ustawy  z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym):

  1. na zasadach obowiązujących obywateli polskich, z czym wiąże się prawo do ubiegania o wszystkie rodzaje świadczeń pomocy materialnej przewidziane dla studentów i doktorantów z polskim obywatelstwem,
  2. w trybie oraz na warunkach innych niż dotyczące obywateli RP, przy czym podejmując i odbywając studia na warunkach innych niż dotyczące obywateli polskich (np. jako stypendyści strony polskiej), nie mogą oni ubiegać się o stypendia wypłacane przez uczelnie z dotacji budżetowej przeznaczonej na bezzwrotną pomoc materialną dla studentów i doktorantów.
  3. Wybór zasad studiowania należy do kandydata. Przed dokonaniem wyboru należy dokładnie zapoznać się z zasadami rekrutacji oraz warunkami odbywania studiów.

II. Podejmowanie kształcenia w trybie i na warunkach innych niż obowiązujące obywateli polskich

Cudzoziemcy niewymienieni w cz. I podejmują i odbywają studia oraz inne formy kształcenia w trybie i na warunkach innych niż obowiązujące obywateli polskich.

Są to głównie:

  1. obywatele państw trzecich,
  2. osoby z ważną Kartą Polaka, rezygnujące z ubiegania się o przyjęcie na zasadach obowiązujących obywateli polskich oraz
  3. obywatele państw członkowskich UE, EFTA i Szwajcarii, którzy zdecydowali się podjąć w Polsce naukę na warunkach dotyczących obywateli krajów pozaunijnych.

Cudzoziemcy legitymujący się zagranicznym świadectwem dojrzałości lub dyplomem mogą być przyjmowani na kształcenie (studia) z pominięciem zasad rekrutacji obowiązujących obywateli polskich. Jeżeli w postępowaniu kwalifikacyjnym na określony kierunek studiów są wymagane szczególne predyspozycje, to zagraniczni kandydaci muszą wykazać posiadanie takich szczególnych uzdolnień lub umiejętności.

Cudzoziemcy mogą ubiegać się o studia prowadzone w języku polskim, jeżeli:

  1. Ukończą roczny kurs przygotowawczy do podjęcia nauki w języku polskim w jednostkach wyznaczonych przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego [ takie kursy są organizowane m.in. w następujących miastach: Kraków (Uniwersytet Jagielloński i Politechnika Krakowska), Lublin (Uniwersytet Marii-Curie Skłodowskiej), Łódź (Uniwersytet Łódzki), Rzeszów (Uniwersytet Rzeszowski), Katowice (Uniwersytet Śląski), Wrocław (Politechnika Wrocławska) -   trwają 9 miesięcy)] lub 
  2. Posiadają certyfikat znajomości języka polskiego wydany przez Państwową Komisję Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego, lub
  3. Uzyskają potwierdzenie uczelni przyjmującej, że ich przygotowanie oraz stopień znajomości języka polskiego pozwalają na podjęcie studiów w języku polskim.

Aby podjąć w Polsce studia (pierwszego lub drugiego stopnia, jednolite studia magisterskich lub studia doktoranckie - trzeciego stopnia albo podyplomowe), cudzoziemcy muszą legitymować się zalegalizowanym lub opatrzonym „apostille” odpowiednim dokumentem uprawniającym do podjęcia danej formy kształcenia w państwie, w którym został wydany.

III. Warunki finansowe na jakich cudzoziemcy mogą podejmować kształcenie w Polsce

1. Cudzoziemcy podejmujący naukę (studia) na zasadach obowiązujących obywateli polskich, którzy uczestniczą w organizowanych przez uczelnie odpłatnych formach kształcenia, ponoszą opłaty za świadczone usługi edukacyjne (np. za studia niestacjonarne, studia podyplomowe, zajęcia prowadzone w językach obcych, powtarzanie roku lub semestru studiów) na takich samych warunkach i w takiej samej wysokości jak obywatele Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Cudzoziemcy podejmujący naukę (studia) w trybie i na warunkach innych niż obowiązujące obywateli polskich mogą się kształcić:

a)  jako stypendyści strony polskiej (rządu polskiego) - stypendia te przyznają na podstawie umów międzynarodowych lub Rządowego Programu Współpracy z Polonią i Polakami za Granicą:

  • minister właściwy ds. szkolnictwa wyższego - osobom kształcącym się w uniwersytetach, uczelniach technicznych, ekonomicznych, rolniczych i sportowych,
  • minister właściwy ds. kultury i dziedzictwa narodowego - osobom kształcącym się w uczelniach artystycznych,
  • minister właściwy ds. zdrowia - osobom kształcącym się w uczelniach medycznych.

Kandydaci na stypendystów strony polskiej są zgłaszani, zgodnie z postanowieniami umów międzynarodowych, przez polskie lub zagraniczne placówki dyplomatyczne albo instytucje danego kraju odpowiedzialne za prowadzenie wymiany akademickiej z zagranicą.

Osoby pochodzenia polskiego, ubiegający się o stypendia strony polskiej, zgłaszają się do polskiej placówki konsularnej właściwej dla ich miejsca zamieszkania.

b)  jako stypendyści strony wysyłającej (rządu innego państwa) - stypendia te są przyznawane cudzoziemcom, podejmującym kształcenie z reguły na podstawie umów międzynarodowych, przez ministerstwa lub instytucje danego kraju odpowiedzialne za prowadzenie wymiany akademickiej z zagranicą.

Cudzoziemcy kształcący się jako stypendyści strony polskiej lub stypendyści strony wysyłającej nie ponoszą opłat za studia.

c)   bez odpłatności i świadczeń stypendialnych.

O przyjęcie na kształcenie na tych warunkach finansowych aplikują cudzoziemcy, w ramach umów międzyrządowych lub programów pomocowych oferowanych określonym krajom przez polski rząd, za pośrednictwem właściwych instytucji danego państwa lub polskich placówek dyplomatyczno-konsularnych.

Cudzoziemiec nie ponosi opłat za studia, ale nie otrzymuje również stypendium rządu polskiego. We własnym zakresie pokrywa koszty utrzymania w Polsce wynoszące ponad 300 euro miesięcznie.

d) na zasadach odpłatności.

Minimalna wysokość opłat za studia wynosi w Polsce 2000 euro za rok akademicki i jest różna w poszczególnych uczelniach. Przy opłacie za pierwszy rok obowiązuje jednorazowa opłata (rekrutacyjna) w wysokości 200 euro.

Na uzasadniony wniosek cudzoziemca rektor uczelni może obniżyć opłatę lub zwolnić z niej całkowicie.

Kształcenie na studiach prowadzonych w języku angielskim lub innych językach obcych jest odpłatne.

Cudzoziemcy polskiego pochodzenia, podejmujący na zasadach odpłatności studia w języku polskim, wnoszą opłaty obniżone o 30%.

Cudzoziemcy zainteresowani podjęciem studiów w Polsce mogą składać wnioski o przyjęcie na studia bezpośrednio do wybranej przez siebie szkoły wyższej.  

IV. Wysokość opłat dla cudzoziemców za kształcenie na studiach stacjonarnych oraz niestacjonarnych wynosi

Zarządzenie Nr 29/2014/ Rektora Akademii Wychowania Fizycznego  w Krakowie z dnia 28 lipca 2014 r. 

Roczna odpłatność dewizowa za studia dla osób nie będących obywatelami polskimi na studiach I i II stopnia oraz studiach III stopnia  doktoranckich za wyjątkiem obywateli państw członkowskich Unii Europejskich lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu [EFTA]: 

Studia  stacjonarne I i II stopnia:

Kierunek Fizjoterapia – równowartość 2.500,00 EURO

Kierunek Turystyka i Rekreacja – równowartość 2.500,00 EURO

Kierunek Wychowanie Fizyczne – równowartość 2.500,00 EURO

Studia  stacjonarne  III stopnia  – równowartość 3000,00 EURO

Studia niestacjonarne – równowartość 2000,00 EURO za poszczególne lata i kierunki studiów.

Osoby pochodzenia polskiego podejmujące naukę na warunkach odpłatności dewizowej wnoszą opłatę obniżoną o 30%. (art. 5 ust. 1-3 Ustawy z dnia 9 listopada 2000 roku o repatriacji (Dz. U nr 53 z 2004 poz. 532 z późn. zm.),

Cudzoziemcy, studenci pierwszego roku wnoszą opłatę podwyższoną o 200,00 EURO niezależnie od liczby podjętych kierunków studiów.

2) Odpłatność za kształcenie cudzoziemców za studiach I, II oraz III stopnia wnoszona jest do dnia 5 października 2014 r. w walucie polskiej i stanowi równowartość kwoty wskazanej w walucie euro, według kursu średniego euro Narodowego Banku Polskiego  z dnia

V. Ubezpieczenie zdrowotne

Każdy obcokrajowiec przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ma obowiązek posiadania ważnego ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce. Brak dowodu ubezpieczenia sprawia, że pacjent sam płaci za usługi medyczne.

INFORMACJE O UBEZPIECZENIU ZDROWOTNYM DLA STUDENTÓW CUDZOZIEMCÓW KSZTAŁCĄCYCH SIĘ W AWF KRAKÓW

  • Studenci cudzoziemcy nieposiadający obywatelstwa państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) uznani za osoby pochodzenia polskiego w rozumieniu przepisów o repatriacji lub posiadający ważną Kartę Polaka mogą ubezpieczyć się dobrowolnie zawierając umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ). Miesięczną składkę na ubezpieczenie zdrowotne opłaca AWF pod warunkiem dostarczenia następujących dokumentów:
  • kserokopii umowy z NFZ (oryginał do wglądu),
  • kserokopii zaświadczenia o polskim pochodzeniu lub kserokopii ważnej Karty Polaka (oryginał do wglądu),
  • kserokopii aktualnego paszportu (oryginał do wglądu),
  • Studenci cudzoziemcy nieposiadający obywatelstwa państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), nie posiadający polskiego pochodzenia lub Karty Polaka, mogą ubezpieczyć się dobrowolnie zawierając umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ). Miesięczną składkę na ubezpieczenie zdrowotne opłaca student.
  • Studenci cudzoziemcy posiadający obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) mogą korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie aktualnej Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) wydanej w kraju pochodzenia.

W celu podpisania umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego należy udać się do oddziału NFZ właściwego dla miejsca zamieszkania. Oddziałem właściwym dla cudzoziemców mieszkających w województwie małopolskim  jest Małopolski Oddział Narodowego Funduszu Zdrowia, mający siedzibę pod adresem:

ul. Batorego 24
Kraków
adres e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

W celu zawarcia umowy z NFZ należy przedstawić następujące dokumenty:
- dokument potwierdzający zameldowanie pobytu;
- zaświadczenie o studiowaniu;
- legitymacje studencką;
- paszport.

W sprawie szczegółowych pytań dotyczących zawarcia umowy z NFZ prosimy o kontakt z właściwym oddziałem Narodowego Funduszu Zdrowia.

Więcej informacji o ubezpieczeniach:
Dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne

VI. Wykaz dokumentów dla cudzoziemców

na studia I stopnia:

  • podanie o przyjęcie na studia wygenerowane przez ESR, 
  • oryginał świadectwa uprawniającego do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe w kraju, w którym zostało wydane; świadectwo musi być zalegalizowane lub opatrzone apostille oraz uznane za równoważne odpowiedniemu polskiemu świadectwu dojrzałości na drodze nostryfikacji lub uprawniać do dalszego kształcenia w Polsce na podstawie umowy międzynarodowej. 
  • ważną Kartę Polaka (w przypadku obywateli krajów obcych, których ten zapis dotyczy), 
  • ważny paszport lub inny dokument podróży; 
  • ważna wiza lub karta pobytu albo inny dokument uprawniający do pobytu na terytorium  Rzeczpospolitej Polskiej
  • dokument potwierdzający znajomość języka polskiego,
  • dowód ubezpieczenia (np. polisa ubezpieczeniowa na wypadek choroby lub następstw nieszczęśliwych wypadków na okres kształcenia w Polsce lub Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego). 
  • 3  aktualne fotografie papierowe zgodne z wymaganiami stosowanymi przy wydawaniu dowodów osobistych (podpisana na odwrocie),
  •  dowody wpłat rekrutacyjnej,
  • zaświadczenie wydane przez  lekarza medycyny pracy, 

Dokumenty wydane w języku innym niż język polski muszą być tłumaczone na język polski przez tłumacza przysięgłego.

na studia II stopnia:

  • podanie o przyjęcie na studia wygenerowane przez ESR,
  • oryginał dyplomu wraz z suplementem – wykazem ocen oraz przedmiotów realizowanych podczas całego toku studiów uprawniający do kontynuacji kształcenia na studiach drugiego stopnia lub na studiach wyższego stopnia w państwie, w którym został wydany lub uprawniający do kontynuacji kształcenia w Polsce na podstawie umowy międzynarodowej. W przypadku dyplomów nie dających uprawnień do kontynuacji kształcenia w kraju jego uzyskania wymagana jest nostryfikacja. Dyplom musi być zalegalizowany lub opatrzony apostille, 
  • oryginał świadectwa uprawniającego do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe w kraju, w którym zostało wydane; świadectwo musi być zalegalizowane lub opatrzone apostille oraz uznane za równoważne odpowiedniemu polskiemu świadectwu dojrzałości na drodze nostryfikacji lub uprawniać do dalszego kształcenia w Polsce na podstawie umowy międzynarodowej, 
  • ważną Kartę Polaka, 
  • dowód ubezpieczenia (np. polisa ubezpieczeniowa na wypadek choroby lub następstw nieszczęśliwych wypadków na okres kształcenia w Polsce lub Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego). 
  • ważny paszport lub inny dokument podróży; 
  • ważną wizę lub kartę pobytu albo inny dokument uprawniający do pobytu na terytorium  Rzeczpospolitej  Polskiej, 
  • dokument potwierdzający znajomość języka polskiego,
  • 3 aktualne fotografie papierowe zgodne z wymaganiami stosowanymi przy wydawaniu dowodów osobistych (podpisana na odwrocie), 
  • zaświadczenie wydane przez  lekarza medycyny pracy,  
  • dowody wpłat rekrutacyjnej, 

Dokumenty wydane w języku innym niż język polski muszą być tłumaczone na język polski przez  tłumacza przysięgłego.

Osoby niepełnosprawne

Zgodnie z zasadą równych praw i obowiązków, kandydaci niepełnosprawni, którzy chcą studiować w Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie, podlegają tej samej procedurze rekrutacyjnej, co wszyscy inni kandydaci.

W AWF Krakowie  osoby niepełnosprawne mogą liczyć na pomoc Pełnomocnika Rektora ds. Osób Niepełnosprawnych.